Regeerakkoord vraagt gezamenlijke uitwerking met gemeenten

woensdag 11 oktober 2017

De plannen van het nieuwe kabinet bevatten goede aanknopingspunten om mensen die aankloppen bij gemeenten beter van dienst te zijn. Concrete voorbeelden zijn de extra investeringen in schuldhulp, de grotere rol voor gemeenten bij de integratie van statushouders en de zorg voor jongvolwassenen. Succesvolle realisatie van de plannen vraagt volgens Divosa-voorzitter Erik Dannenberg echter wel om ‘vertrouwen tussen Rijk en gemeenten’. Hij pleit er daarom voor dat Rijk en gemeenten nauw samenwerken bij de uitwerking van plannen.

Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie (CU) besteden veel aandacht aan het oplossen van problematische schulden. Deels gaat het om voortzetting van reeds ingezet beleid (respecteren van beslagvrije voet en rol van het Rijk als schuldeiser). Ook de 100 miljoen euro voor bestrijding van kinderarmoede blijft overeind. Nieuw is dat het kabinet de stapeling van boetes en incassokosten aan banden wil leggen en gemeenten adviesrecht krijgen bij schuldenbewind.

Schuldenpreventie

Rutte III kondigt ook lagere belastingen op arbeid en een geleidelijkere afbouw van huurtoeslag aan. Die maatregelen moeten ertoe bijdragen dat mensen met een laag inkomen minder snel in financiële problemen komen. Vereenvoudiging van het toeslagensysteem, waardoor veel schulden ontstaan, zit er jammer genoeg niet in.

Dannenberg wil graag met het nieuwe kabinet meer werk maken van schuldenpreventie. “Schuldhulp is achteraf repareren wat eerder al verkeerd is gegaan. We kunnen beter de spreekwoordelijke kraan dicht draaien dan nog effectiever dweilen. Dat scheelt een hoop leed en kosten.”

Integratie

Positief vindt Divosa de grotere rol voor gemeenten bij de integratie van statushouders. Dat maakt het gemakkelijker om zorg en ondersteuning beter af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van de individuele persoon. Daarbij helpt het als het Rijk actief blijft bijdragen aan vergroting van de woningvoorraad en de financiering. Hoewel de keuzevrijheid voor statushouders door de plannen wordt beperkt, blijft wat Divosa betreft het doel dat mensen zo snel mogelijk een zelfstandig leven in Nederland opbouwen.

Participatie

Het regeerakkoord besteedt ook aandacht aan geestelijke gezondheidszorg, de overgang naar volwassenheid en de aansluiting tussen beroepsonderwijs en onderwijs. “Terecht”, vindt Dannenberg. “Wie claimt zich te willen inzetten voor ‘mensen die nu het gevoel hebben dat de overheid er niet meer voor hen is’ moet oog hebben voor degenen die uit beeld dreigen te raken.” Aangezien werk en een gezond huishoudboekje bijdragen aan gezondheidsbeleving, zouden de ambities voor gezondheidsbevordering verder moeten reiken dan alleen roken en overgewicht. 

Dat het kabinet expliciet benoemt dat gemeenten verantwoordelijkheid hebben op meerdere terreinen (‘zorg, ondersteuning, participatie, schuldaanpak, scholing en huisvesting’) vindt Divosa een waardevolle erkenning van de praktijk.

Basiszekerheid

Het garanderen van basiszekerheden vormt een steeds grotere taak voor gemeenten, ziet Divosa-voorzitter Dannenberg. “Zonder inkomen en een dak boven je hoofd is meedoen aan de samenleving erg lastig. Ook, of juist, voor mensen die niet in staat zijn om te werken.” Daarom wil hij samen met de nieuwe bewindslieden extra ambities aan het regeerakkoord toevoegen. “Het is niet realistisch te verwachten dat alle mensen in de bijstand de komende jaren werk vinden. Ook niet als we nog strenger gaan handhaven of de armoedeval uitbannen.”

Samenwerking

Het valt op dat het nieuwe kabinet op tal van terreinen de samenwerking zoekt met gemeenten. Dat vindt Dannenberg logisch gezien de ambities en hij neemt ‘de uitnodiging dan ook graag aan’. Wel vindt hij dat samenwerking en vertrouwen hand in hand moeten gaan. “Gemeenten moeten erop kunnen rekenen dat het Rijk zorgt voor de (financiële) randvoorwaarden en dat het Rijk gemeenten niet teveel dwingende kaders oplegt”, vindt hij. “De ervaring leert dat voldoende budget niet vanzelfsprekend is en het regeerakkoord is soms tegenstrijdig met het idee achter decentraliseren.”